Sevgili Okuyucularımız,

Yapay zekâ (YZ), özellikle üretken yapay zekâ (ÜYZ)’nin sahneye çıkışından, otonom YZ ajanlarının ufukta belirmesine kadar iş dünyasının en çok konuşulan, en çok yatırım yapılan ve belki de en çok yanlış anlaşılan teknolojisi haline geldi. McKinsey’nin QuantumBlack tarafından hazırlanan “Yapay Zekânın 2025’teki Durumu: Ajanlar, İnovasyon ve Dönüşüm” başlıklı son raporu, bu heyecan dalgasının ardındaki somut gerçekleri, zorlukları ve geleceğin potansiyelini gözler önüne seriyor.

YZ kullanımının neredeyse tüm şirketlere yayıldığı bir ortamda, bu yaygınlığın neden henüz kurumsal çapta bir değer yaratma devrimine dönüşmediğini sorguluyor. YZ-öncelik yaklaşımından çıkılarak nerede ÜYZ kullanılması daha uygun olur bakış açısına geçilmesi zaman alacak. Teknoloji Peşinde yazarı olarak raporun sunduğu verileri, stratejik çıkarımları ve kritik püf noktalarını, diğer teknoloji ve ekonomi raporlarının verileriyle birlikte sizinle paylaşmak istiyorum. Bu analiz, ÜYZ’nin sadece bir teknoloji değil, aynı zamanda bir organizasyonel dönüşüm ve liderlik meselesi olduğunu bize bir kez daha hatırlatıyor. Yeni nesil liderlik için eski teoremler işe yaramıyor özellikle performans indikatörleri artık söz konusu bile değil.  

Yaygınlık Yanılsaması ve Ölçeklendirme Krizi: Pilot Tuzağı Derinleşiyor

McKinsey raporu,Ü YZ’nin kurumsal dünyadaki yolculuğunun temelinde yaygınlık yanılsaması olduğunu vurguluyor. Tüketici tarafında ChatGPT’nin küresel yetişkin nüfusunun yaklaşık %10’u tarafından benimsenmesine rağmen, kurumsal değer yaratma bu hıza ulaşamıyor. Gerçek dönüşüm, ölçeklendirme aşamasında başlıyor ve rapor, çoğu şirketin bu eşiği geçmekte zorlandığını gösteriyor.

Evrensel Benimseme, Yüzeysel Entegrasyon: Ankete katılanların %88’i şirketlerinin en az bir iş fonksiyonunda ÜYZ’yi düzenli olarak kullandığını belirtiyor. Teknolojiye erişimin ve ilk denemelerin artık bir sorun olmadığını gösteriyor.

Pilot Tuzağı Gerçeği: Asıl kritik bulgu ise, kuruluşların yaklaşık üçte ikisinin ÜYZ’yi henüz kurumsal çapta ölçeklendirmeye başlamamış olmasıdır. Şirketlerin %62’si hala deney veya pilot aşamasında. ÜYZ girişimlerinin tekil, izole ve genellikle sınırlı etkiye sahip projeler olarak kaldığını gösteriyor.

Püf Noktası: Yıllık geliri 5 milyar doları aşan büyük şirketlerin ölçeklendirme aşamasına geçme olasılığı (%48), 100 milyon dolardan az gelire sahip küçük şirketlere göre (%29) çok daha yüksektir. Bu durum, yapay zekanın yaratacağı rekabet avantajının büyük ölçekli yatırım ve organizasyonel kapasite gerektirdiğini, bu durumun da pazarda bir kazanan hepsini alır dinamiği yaratabileceğini işaret ediyor.

Yüksek Performanslıların Sırrı: Verimliliğin Ötesinde Dönüşüm Vizyonu

Raporun en aydınlatıcı bulgularından biri, ÜYZ’den somut finansal getiri (%5’ten fazla etki) elde eden yüksek performanslı şirketlerin (%6’lık bir azınlık) stratejilerindeki farklılıklar. Bu şirketler, ÜYZ’yi sadece bir maliyet düşürme aracı olarak değil, bir büyüme ve inovasyon motoru olarak görüyor.

Cüretkâr Hedefler: Yüksek performanslılar, ÜYZ’yi işlerini dönüştürmek için kullanma niyetindeler. Bu gruptaki şirketlerin dönüşümcü değişim hedefleme olasılığı, diğerlerine göre 3.6 kat daha fazladır.

İş Akışlarını Yeniden İcat Etmek: Bu lider şirketler, ÜYZ’yi mevcut süreçlere entegre etmekle yetinmiyor. İş akışlarını ÜYZ’nin yetenekleri etrafında temelden yeniden tasarlıyorlar. Bu radikal yaklaşımı benimseme olasılıkları 2.8 kat daha yüksektir. Bu yeniden tasarım, Otonom (Ajan) Yapay Zekâ ve robotik gibi sınır teknolojilerin yeteneklerine odaklanmayı içeriyor.

Liderlik Sahiplenmesi: Yüksek performanslı şirketlerde üst düzey liderlerin ÜYZ girişimlerini sahiplenme ve aktif olarak yönlendirme oranı, diğerlerine göre 3 kat daha fazla. ÜYZ’nin başarısının bir teknoloji departmanı meselesi değil, bir C-seviye meselesi olduğunu kanıtlıyor.

Püf Noktası: Raporun altını çizdiği en kritik ayrım, stratejik niyette yatıyor. Çoğu şirket ÜYZ’yi daha verimli olmak için kullanırken, yüksek performanslılar farklı bir şirket olmak için kullanıyor. İnovasyon ve büyüme hedefleri, verimlilik kazanımlarını bir sonuç olarak getiriyor, bir amaç olarak değil.

Yapay Zekâ Ajanları: Yeni Sınır ve Yetenek Savaşları

ÜYZ’nin bir sonraki evrimi olarak görülen “ÜYZ Ajanları”, raporda özel bir yer tutuyor. Aynı zamanda, yapay zekanın yükselişi, iş gücü piyasasında yeni bir yetenek savaşını ve küresel altyapı zorluklarını tetikliyor.

Ajanlara Yönelik Yüksek Merak: Şirketlerin %62’si, otonom olarak çok adımlı görevleri planlayıp yürütebilen Otonom Yapay Zeka (YZ Ajanları) ile en azından deney yapıyor. McKinsey Teknoloji Trendleri 2025 raporu, Otonom Yapay Zekâ’yı en hızlı yükselen sınır teknolojilerden biri olarak tanımlamaktadır. Ancak, herhangi bir iş fonksiyonunda ajanları ölçeklendirenlerin oranı hala %10’un altında kalıyor.

İş Gücü Beklentilerindeki Belirsizlik: ÜYZ’nin istihdam üzerindeki etkisi konusunda bir fikir birliği yoktur. Katılımcıların %43’ü önümüzdeki yıl çalışan sayısında bir değişiklik beklemezken, %32’si azalma, %13’ü ise artış öngörüyor. Tüketici tarafında ise ChatGPT kullanımının %70’ten fazlası iş dışı görevlere odaklanırken, iş amaçlı en çok aranan görevler yazma ve pratik rehberlik gibi çıktı üretimine odaklanan rollerdir.

Yetenek Açığı ve İşe Alım Trendleri: Şirketler, özellikle büyük ölçekli olanlar, ÜYZ yeteneklerini bünyelerine katmak için yoğun bir çaba içindedir. En çok aranan roller arasında veri bilimcileri, veri mühendisleri ve yazılım mühendisleri bulunuyor.

Püf Noktası: ÜYZ kullanımı arttıkça riskler de teorik olmaktan çıkıyor. Şirketlerin karşılaştığı en büyük sorun hatalılık olup, katılımcıların %30’u bu nedenle olumsuz bir sonuç yaşadığını bildiriyor. Ayrıca, ÜYZ’nin muazzam bilgi işlem talebi, “Uygulamaya Özel Yarı İletkenler ve AI Fabrikaları” gibi altyapı yatırımlarını hızlandırarak küresel enerji sistemleri üzerinde optimize etme baskısı yaratmaktadır.

Son Söz

McKinsey’nin “Yapay Zekânın 2025’teki Durumu” raporu, ÜYZ devriminin henüz emekleme aşamasında olduğunu, ancak kazananlar ile kaybedenler arasındaki makasın hızla açıldığını gösteriyor. Raporun her sayfasında yankılanan ana mesaj, YZ’nin başarısının teknolojik yetkinlikten çok, stratejik vizyon, organizasyonel cesaret ve insan odaklı bir yaklaşımla ilgili olduğudur.

Şirketler pilot tuzağından çıkıp, ÜYZ’yi bir dönüşüm katalizörü olarak kullanabildikleri ölçüde gerçek değeri yakalayacaklar. Önümüzdeki yıllar, ÜYZ’yi sadece kullananlar ile onu yaşayanlar arasındaki farkın belirginleştiği bir dönem olacak. Yapay zekânın geleceği, onu ne kadar akıllıca yönetebildiğimize bağlı.

Eğlenceli Etkileşim Köşesi

Kitap: ÜYZ’nin ekonomik temellerini ve stratejik etkilerini anlamak için temel bir eser. Prediction Machines: The Simple Economics of Artificial Intelligence, Ajay Agrawal, Joshua Gans ve Avi Goldfarb

Deneyim: McKinsey’in YZ üzerine sunduğu interaktif vaka çalışmalarını inceleyebilirsiniz: https://www.mckinsey.com/capabilities/quantumblack/our-insights

Kaynakça

McKinsey & Company (2025). The state of AI in 2025: Agents, innovation, and transformation. QuantumBlack, AI by McKinsey. https://www.mckinsey.com/capabilities/quantumblack/our-insights/the-state-of-ai

McKinsey & Company (2025). Technology Trends Outlook 2025. McKinsey Technology Council. https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey-digital/our-insights/the-top-trends-in-tech

McKinsey & Company (2025). Global Energy Perspective 2025. McKinsey & Company Energy Insights. https://www.mckinsey.com/industries/oil-and-gas/our-insights/global-energy-perspective

Hitzig, Z., Chen, S., Palla, V., Narayanan, D., Procaccia, A. D., & Tambe, M. (2025). How People Use ChatGPT: A Global Survey of User Behaviors and Preferences. National Bureau of Economic Research Working Paper Series. OpenAI, Duke University, Harvard University. https://www.nber.org/papers/w33308

Hukuki Uyarı

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hiçbir şekilde yatırım, hukuki veya mesleki tavsiye niteliği taşımaz. Yazıda geçen marka isimleri ilgili şirketlerin tescilli markalarıdır ve yalnızca açıklayıcı amaçlarla kullanılmıştır. Herhangi bir ortaklık, sponsorluk, reklam veya ticari ilişki bulunmamaktadır. İçerik tarafımca oluşturulmuş olup, yazılı izin olmaksızın ticari amaçlı kullanılamaz. Harici linkler yalnızca bilgilendirme içindir ve bu sitelerin içeriğinden sorumlu değiliz.

Görseller yapay zeka ile oluşturulmuş olup yalnızca içeriği destekleme amaçlıdır.

#reklamdeğiltavsiye

#yapayzeka #McKinsey #QuantumBlack #YZAjanları #teknoloji #inovasyon #dijitaldönüşüm #işstratejisi