Sevgili Okuyucularımız,

Üretken Yapay zekâ (ÜYZ), sohbet pencerelerinden çıkarak gündelik hayatımızın işletim sistemi haline geliyor. Gözümüze taktığımız gözlüklerden izlediğimiz videolara, kurumsal yazılımlardan ulusal stratejilere kadar her alanda varlığını derinleştiriyor. Bu entegrasyon çağı, Silikon Vadisi’nin tek başına yön verdiği bir gelecekten, çok kutuplu bir vizyon yarışına evriliyor. Bu hafta mümkün olduğunca önemli haberi ufak özetler halinde ekledim, hepsini daha detaylı gözden geçirin.

Bu yeni dönemde oldukça sesli bir şekilde yükselen önemli bir soru da “Yapay zekâ yarışı sadece teknolojik bir rekabet mi, yoksa farklı coğrafyaların kendi felsefelerini, kültürlerini ve gelecek stratejilerini dayattığı küresel bir vizyon mücadelesi mi?”. Bu noktayı iyi anlamak gerekiyor.

Dört Yeni Gelişme

1. Meta’nın Yeni Gözleri ve Gerçeklik

Meta’nın Ray-Ban ile geliştirdiği akıllı gözlükler, yapay zekâyı fiziksel dünyaya taşıma vizyonunun en somut adımı. Gördüklerinizi anında analiz edip yanıt veren bu teknoloji, büyük bir değişim. Canlı tanıtım sırasında ÜYZ asistanının basit bir soruya yanıt verememesiyle yaşanan failure (başarısızlık anı), laboratuvardaki vaatler ile gerçek dünyanın karmaşıklığı arasındaki mesafeyi bize tekrar hatırlattı. Yazılım içeren her şeyde olduğu gibi benim deyimimle her zaman bir kaza (crash) riski bulunuyor. Bilgisayar donunca yeniden başlatmak her zaman işe yarar 😊

• Güçlü yanları: Fiziksel ve dijital dünyayı birleştiren, klavye-mouse seti olmayan bir ÜYZ deneyimi sunuyor.
• Zayıf yanları: Teknoloji henüz kusursuz değil ve mahremiyet (sürekli kayıt) konusunda ciddi etik soru işaretleri barındırıyor.

2. İçerik Evreninin Yeni Nabzı: Meta’nın Vibes AI Video Platformu

Meta, Vibes adlı yeni AI video platformuyla içerik üretimini ve tüketimini yeniden tanımlamayı hedefliyor. Bu platform, sadece ilgi alanlarınıza göre değil, o anki ruh halinize göre şekillenen kişiselleştirilmiş ÜYZ video akışları sunacak. Metin komutlarıyla sıfırdan video üretme veya mevcut videoları ÜYZ ile yeniden düzenleme imkânı tanıyacak. Bu gelişme, içerik üretimini kolaylaştırırken, aynı zamanda bir içerik seli ve özgünlük krizi oluşturabilir. Aklıma etik kullanım ve deep fake konusunda da bir kaç önemli nokta geliyor ancak bu haftaki yazımda bu konuya değinmeyeceğim.

3. Çin’in Ses Değişimi: Alibaba ve AGI(İnsan Seviyesinde Yapay Zeka) Vizyonu

Yıllardır Çin’in teknoloji yaklaşımı pragmatik ve endüstri odaklı olarak kabul ediliyordu. Ancak Alibaba CEO’su Eddie Wu’nun son konuşması, bu paradigmada bir ses değişimi (vibe shift) yaşandığının sinyalini verdi. Wu, Çin’li bir liderden beklenmedik bir şekilde, insanı aşacak Yapay Süper Zekâ’yı (ASI) kaçınılmaz olarak ilan etti. Bu ifade, Çin’in artık sadece bir uygulayıcı değil, küresel teknolojik vizyonun bir ortağı olma iddiasını ortaya koydu.

4. Devlerin Dansı: OpenAI’nin Stratejik Kurumsal Anlaşmaları

OpenAI, endüstrinin temel altyapı sağlayıcısı haline gelme stratejisini üç büyük anlaşmayla pekiştirdi:

• Databricks + OpenAI: GPT-5 dâhil en yeni modeller, 20.000’den fazla şirketin kendi özel verileriyle güvenli AI uygulamaları kurması için Databricks platformuna entegre ediliyor.
• Apple + OpenAI: ChatGPT’nin iOS 18’e entegre edilmesi, yüz milyonlarca kullanıcının en gelişmiş dil modellerine doğrudan iPhone’larından erişmesini sağlayacak.
• Financial Times + OpenAI: FT’nin içeriklerini lisanslaması, AI ve medya arasında sürdürülebilir bir iş modeli oluşturma yolunda atılmış önemli bir adım.

Stratejik Çerçeve: Tek Kutuplu Dünyadan Çok Kutuplu Vizyonlara

Bu gelişmeler, yapay zekâ dünyasının Silikon Vadisi merkezli tek kutuplu bir yapıdan, çok kutuplu bir vizyonlar yarışına evrildiğini gösteriyor. Artık sahada sadece teknolojik ürünler değil, farklı gelecek stratejileri de rekabet ediyor:

• Meta’nın Ekosistem Vizyonu: Donanım (gözlük) ve yazılımı (Vibes) birleştirerek kullanıcıyı kendi sosyal ve yaratıcı evrenine hapsetme stratejisi.
• Çin’in Ulusal Vizyonu: Alibaba’nın çıkışıyla, teknolojiyi sadece endüstriyel bir araç olarak değil, ulusal bir felsefe ve gelecek iddiası olarak konumlandırma adımı.
• OpenAI’nin Platform Vizyonu: Kendisi bir son ürün olmak yerine, diğer devlerin (Apple, Databricks) ekosistemlerinin arkasındaki temel akıl olma stratejisi. CoreWeave’in yeni 6,5 milyar $’lık anlaşmasıyla 2025’teki toplam sözleşme hacmi ~22,4 milyar $ seviyesine çıktı SAP ve OpenAI (OpenAI for Germany) Almanya kamu sektörü gereksinimlerine uygun ChatGPT hizmetleri, SAP’in Delos Cloud’u üzerinden Microsoft Azure üzerinde sunulacak,  planlanan başlangıç tarihi 2026.
• Oracle yoğun talep üzerine hedefi 15 milyar dolardan 18 milyar dolara çıkarılan bir borçlanma gerçekleştirdi. Bu para, başta OpenAI ile yapılan 300 milyar doları aşan bulut sözleşmeleri olmak üzere, yapay zeka için gereken çip ve veri merkezi harcamalarını finanse etmek için kullanılacak. Ancak, şirketin zaten yüksek olan borç yükü nedeniyle kredi derecelendirme kuruluşları Moody’s ve S&P, Oracle’ı negatif izlemeye aldı ve notunun düşürülebileceği uyarısında bulundu.
• Cloudflare, web sitesi sahiplerinin, Google arama sonuçlarından tamamen çıkmadan sadece Google’ın AI Özetleri (AI Overviews) özelliğini engellemelerine olanak tanıyan yeni bir araç duyurdu. Bu, içeriklerinin kullanıldığını ancak sitelerine trafik gelmediğini söyleyen yayıncılar için önemli bir adım. Ancak, bu engelleme yasal olarak bağlayıcı olmayan robots.txt dosyası üzerinden yapılıyor ve Google’ın bu yeni talimatlara uyup uymayacağı henüz belli değil.

Eğlenceli Etkileşim Köşesi

🎬 Film Önerisi: Her (2013): Bir işletim sistemine âşık olan bir adamın hikâyesi, yapay zekânın hayatımıza ne kadar derin entegre olabileceğini dokunaklı bir şekilde keşfediyor.
📚 Kitap Önerisi: AI Superpowers: China, Silicon Valley, and the New World Order – Kai-Fu Lee. ABD ve Çin arasındaki yapay zekâ rekabetinin köklerini ve geleceğini anlamak için temel bir kaynak.
📱 Deneyim Önerisi: ChinaTalk bültenindeki Alibaba Gets AGI-pilled yazısını okuyarak Çin’deki ses değişiminin ardındaki kültürel ve ekonomik dinamikleri daha derinlemesine keşfedin.

Son Söz

Yapay zekânın geleceği, artık sadece makinelerin ne yapabildiğiyle değil, hangi vizyonun ve felsefenin küresel ölçekte baskın çıkacağıyla şekillenecek. Meta’nın donanım hamleleri, Çin’in felsefi uyanışı ve OpenAI’nin platform stratejisi, bu yeni dönemin ön adımları. Bu küresel dansı anlayan, eleştiren ve bilinçli bir şekilde yönlendiren aktörler olabilmemiz gerekiyor.

Kaynakça

• The Verge. (2024). “Meta’s new Ray-Ban smart glasses have AI, live-streaming, and better cameras.” https://www.theverge.com/2023/9/27/23891748/meta-ray-ban-smart-glasses-camera-speakers-price-release-date
• TechCrunch. (2024). “Databricks partners with OpenAI, bringing its models, including GPT-4, to the lakehouse.” https://techcrunch.com/2023/10/12/databricks-partners-with-openai-bringing-its-models-including-gpt-4-to-the-lakehouse/
• Apple Newsroom. (2024). “Apple brings the best of generative intelligence to iPhone, iPad, and Mac with Apple Intelligence.” https://www.apple.com/newsroom/2024/06/apple-introduces-apple-intelligence-for-iphone-ipad-and-mac/
• Financial Times. (2024). “FT agrees content licensing deal with OpenAI.” https://aboutus.ft.com/press_release/ft-agrees-content-licensing-deal-with-openai
• Schneider, J., & afra. (2025). “Alibaba Gets AGI-pilled.” ChinaTalk. https://www.chinatalk.media/p/alibaba-gets-agi-pilled
• OpenAI for Germany (SAP Newsroom & OpenAI Global Affairs): https://news.sap.com/2025/09/sap-openai-partner-launch-sovereign-openai-germany
• CoreWeave–OpenAI sözleşmesi https://www.reuters.com/business/coreweave-expands-openai-pact-with-new-65-billion-contract-2025-09-25
• Databricks–OpenAI ortaklığı: https://www.databricks.com/company/newsroom/press-releases/databricks-and-openai-launch-groundbreaking-partnership-bring
• The Information. (2025). “Oracle Raises $18 Billion in Upsized Debt Offering.”
• Bloomberg. (2025). “Oracle Sells $18 Billion of Bonds to Fund AI Expansion Amid High Demand.
• The Cloudflare Blog. (2025). https://www.cloudflare.com/en-au/press/press-releases/2025/cloudflare-gives-creators-new-tool-to-control-use-of-their-content/

Hukuki Uyarı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hiçbir şekilde hukuki, yatırım veya mesleyi tavsiye niteliği taşımaz. Yazıda geçen marka isimleri ilgili şirketlerin tescilli markalarıdır ve yalnızca açıklayıcı amaçlarla kullanılmıştır. Herhangi bir sponsorluk, ortaklık veya ticari ilişki bulunmamaktadır. İçerik “Rota Peşinde” tarafından hazırlanmıştır, yazılı izin olmaksızın ticari amaçla kullanılamaz. Harici linkler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; içeriklerinden sorumluluk kabul edilmez.
Görseller üretken yapay zekâ (ÜYZ) ile oluşturulmuştur. #üyz #genAI #yapayzeka #MetaAI #OpenAI #ChinaAI

#yapayzeka #Meta #RayBanMeta #teknoloji #Databricks #Apple #Alibaba #reklamdeğil #tavsiye