Sevgili Okuyucularımız,
Yapay zeka hayatımızı kolaylaştırıyor, sorularımıza yanıt veriyor, karmaşık problemleri çözüyor ama peki bu süreçte gezegenimize nasıl bir etki yapıyor? Yeni bir araştırma, özellikle akıl yürütme (reasoning) moduna sahip büyük dil modellerinin, düşündüğümüzden çok daha yüksek karbon emisyonu ürettiğini ortaya koyuyor. Hadi gelin bu çarpıcı bulguları birlikte keşfedelim. Global ısınma konusundaki bilimsel çalışmaların öncülerinden James Hansen’in dediği gibi önlem almalıyız, global ısınma bir gerçek ve gelecek nesillerin iyiliği için uygulanabilir önlemler almalı ve bu konuda çalışmalıyız.

ÜYZ’nın CO2 Salınımı: Münih’ten Gelen Çarpıcı Veriler

Münih Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nden Maximilian Dauner ve ekibi, 14 farklı açık ağırlıklı büyük dil modelini (LLM) enerji tüketimi ve CO₂ salımı açısından test etti.

• Modeller: Llama, Qwen, Deep Cogito, DeepSeek-R1 ve daha fazlası.
• Testler: 500 çoktan seçmeli + 500 açık uçlu soru (felsefe, dünya tarihi, uluslararası hukuk, soyut cebir, matematik).
• Ölçüm: NVIDIA A100 GPU üzerinde Perun framework ile enerji tüketimi, küresel ortalama 480 gCO₂/kWh faktörüyle emisyona dönüştürüldü.

Akıl Yürütmenin Bedeli: Dekarbonizasyona Etkileri

• Akıl yürütme (reasoning) modu, standart metin üretimine kıyasla 4–6 kat daha fazla enerji tüketiyor.
• En başarılı model Cogito-70B (%84,9 doğruluk), tüm sorularda ~1.341 g CO₂ salımı yaptı.
• En küçük model Qwen-7B (%32,9 doğruluk) ise yalnızca 27,7 g CO₂ üretti.
• Açık uçlu yanıtlar, çoktan seçmeli sorulara göre 3 kat fazla emisyon yarattı.
• Bazı reasoning modelleri, tek bir soruya 37.000 kelimeden uzun yanıtlar üreterek novella boyutuna ulaştı!

Güzel Bir İstisna: Verimli ve Dengeli Modeller

Araştırma, her büyük modelin çevre için “kötü haber” olmadığını gösteriyor.
Qwen-2.5 (72B) modeli, yüksek doğruluk oranını (yaklaşık %78) ~427 g CO₂ salımıyla yakalayarak benzer boyuttaki akıl yürütme modellerine göre üçte bir oranında daha düşük karbon izi bıraktı.

Peki Biz Ne Yapabiliriz?

• Gereksiz akıl yürütme modeli (reasoning) kullanmaktan kaçının. Basit görevler için daha hafif modelleri tercih edin.
• Özet yanıtlar talep ederek token sayısını azaltın.
• Göreve en uygun modeli seçin  en güçlü her zaman en doğru veya en sürdürülebilir demek değildir.
• Üretken Yapay Zeka’nın (ÜYZ) karbon fiyatı(CO2 pricing) ve su kaynakları üzerindeki etkisi yakında zamanda önem kazanacak. Karbon gibi suya da fiyat eklemek gerekiyor bence. Belli bir miktar üzerindeki kullanımlar için fiyat belirlenmeli. Özellikle ÜYZ görsel üretimlerinde 5 kat fazla enerji tüketiliyor.

Bu Haftanın Eğlenceli Etkileşim Köşesi

Film Önerisi: Before the Flood Leonardo DiCaprio’nun iklim değişikliği ve çevresel etkiler üzerine yaptığı belgesel.
Uygulama Önerisi: JouleBug Günlük yaşamda enerji tasarrufu ve karbon ayak izini azaltma ipuçları sunan uygulama.
Oyun Önerisi: Eco Sanal bir ekosistemde sürdürülebilir yaşamı kurmayı hedefleyen çok oyunculu simülasyon oyunu.

Son Söz:
Yapay zekâ, geleceği şekillendiren muazzam bir teknoloji. Ancak her teknolojide olduğu gibi, faydaları ve maliyetleri birlikte düşünmemiz gerekiyor. Doğru model seçimi ve bilinçli kullanım, hem inovasyonun tadını çıkarmamızı hem de gezegenimizi korumamızı sağlayabilir.

 Kaynak: StudyFinds – Want to Save The Planet? Stop Using AI — Here’s Why

#ArtificialIntelligence #KarbonAyakİzi #SürdürülebilirTeknoloji #DijitalDönüşüm #AIForGood #FutureOfWork #TeknolojiPeşinde

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hiçbir şekilde yatırım, hukuki veya mesleki tavsiye niteliği taşımaz. Yazıda geçen marka isimleri ilgili şirketlerin tescilli markalarıdır ve yalnızca açıklayıcı amaçlarla kullanılmıştır. Herhangi bir ortaklık, sponsorluk, reklam veya ticari ilişki bulunmamaktadır. İçerik Rota Peşinde tarafından oluşturulmuş olup, yazılı izin olmaksızın ticari amaçlı kullanılamaz. Harici linkler yalnızca bilgilendirme içindir ve bu sitelerin içeriğinden sorumlu değiliz.

Görsel yapay zeka ile oluşturulmuş olup yalnızca içeriği destekleme amaçlıdır. #reklamdeğiltavsiye